Covid-19: Moleküler ve Klinik Yaklaşım

Abstract

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) sosyal, iletişimsel alanda ciddi zorluklar ve tekrarlayıcı stereotipik davranışlar ve rutinlere sıkı bağlılıkla seyreden nörogelişimsel bir bozukluktur. COVID-19 pandemisi (küresel salgını) ile birlikte yaşamımızda meydana gelen değişimler herkesi etkilediği gibi OSB’li çocuk ve ergenleri de oldukça etkilemiştir. Enfeksiyonun ortaya çıkarabileceği fiziksel ve ruhsal problemler ile ilgili endişeler başta olmak üzere; sokağa çıkış yasakları, karantina koşulları, okulların ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin kapanması, ailelerin evde uzun saatler boyunca OSB’li çocuk ve ergenlerle vakit geçirmek zorunda kalması ve yaşanılan ekonomik problemler, zor olan bu süreci daha da zorlaştırmıştır. Dünyayı, insanları ve yaşamı anlamlandırmakta, diğerleriyle sosyalleşmede ve iletişim kurmakta, günlük yaşam becerilerini tek başına sürdürmekte ve adaptif fonksiyonları yerine getirmekte ciddi zorlukları olan otizmli çocuk ve ergenler için COVID-19 küresel salgınının tek başına bir virüs enfeksiyonu olarak değerlendirilemeyeceği çok açıktır. Stereotipik davranışlar, rutinlere sıkı bağlılık, kısıtlı ve yineleyici ilgi alanları, duyusal hipo ve hipersensitiviteleri nedeniyle günlük yaşamda zorlanan OSB’li çocuklar; terapi ve tedaviye ulaşamadıkları için ciddi zorluklar yaşamaktadır. Tüm bunlarla birlikte, literatürde COVID-19 ve OSB ilişkisini inceleyen çok az çalışma vardır. Bu yazıda, OSB olan bireyler, aileler, terapistler ve klinisyenler başta olmak üzere bu alanda çalışan tüm profesyonellere yönelik faydalanabilecekleri mevcut veriler derlenmiştir.