“Afet Riski Nedeniyle Yerinden Edilme Senaryoları İçinde Rezerv Yapı Alanları: İstanbul Büyükşehir Belediyesi İçin Bir Yönetim Yaklaşımı”

Abstract

2012 yılında, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi HakkındaKanun’un yürürlülüğe girmesi ile İstanbul’da bir çok riskli alan/yapı ilan edilmişve afetle mücadelede en sık kullanılan yöntem, kanun kapsamındaki kentseldönüşüm uygulamaları haline gelmiştir. Bu kanun yalnızca riskli görülen alanlarıdeğil, idarenin bu alanlardaki riskli duruma karşılık üreteceği güvenli konutalanları olan rezerv yapı alanlarını da tanımlamıştır. Rezerv yapı alanları, ilgilikanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda yeni yerleşim alanı olarakkullanılmak üzere, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının veya idarenin talebine bağlıolarak veya resen Bakanlıkça belirlenen alanları ifade etmektedir. Dolayısıylarezerv yapı alanları, olası bir afetle mücadele bakımından kritik önemesahiptir.Güncel durumda rezerv yapı alanları merkezi yönetimin keyfi irade vetasarrufları ile şekillenmekte, yerel yönetimlerin bu anlamdaki yetki vesorumlulukları ise muğlak ve sınırlı kalmaktadır. Riskli alanlarda yaşayanvatandaşların rezerv yapı alanlarına taşınması ve sonrasında yaşanacak sosyal veekonomik uyum sürecinde büyükşehir belediyesinin nasıl bir rolü olması gerektiğiliteratürde yeterince tartışılmamış ancak tartışılmasında büyük faydagördüğümüz alanlardır. Bu nedenle çalışmamız rezerv yapı alanı kavramını afetriski yüksek olan İstanbul üzerinden ele alarak, rezerv yapı alanları yönetimindebüyükşehir belediyesinin rolünün nasıl olması gerektiğini ortaya koymayaçalışacaktır. Çalışmamızda öncelikle rezerv yapı alanlarına dair mevzuat veİstanbul’da rezerv yapı alanı ilan edilen bölgeler incelenecek; sonrasında rezervyapı alanı kavramının altını doldurmak adına, ilgili üç meslek odasının (MimarlarOdası, İnşaat Mühendisleri Odası, Şehir Plancıları Odası) ve İstanbul BüyükşehirBelediyesi’ nin yöneticileriyle görüşmeler yapılacaktır. Bu süreçte kentteki en üstyerel idare olan İBB’ nın yetkilerinin neler olması gerektiği ile etkin bir rezervalan yönetiminin nasıl ele alınabileceği ortaya koyulacaktır.