"Türkülerde Salgın Hastalıklar"

Abstract

Bu çalışmada, salgın hastalıkları konu alan anonim ve âşık üretimi türkülerde, insan ve toplum yaşamında beden ve ruh sağlığıbaşta olmak üzere sosyal, ekonomik vb. etkilerin incelenmesi amaçlanmıştır.Çalışmada, konuya ilişkin arşiv ve kaynak taraması yapılarak elde edilen veriler nitel yaklaşımla betimsel olarak açıklanarak ortayakonulmuştur. Türkülerin oluşumunda ve aktarılmasında, yaratıcı ve taşıyıcı kaynaklar olan Türkü yakıcılar ve Âşıklar yaşadıklarıçağda, bireyi/toplumu etkileyen yaşanmış her olay, duygu ve düşünceyi türkü, ağıt, destan gibi edebi-müzik türleri ile ifade etmişve bu yolla tarihe not düşmüşlerdir. Bu bağlamda çalışma kapsamında TRT halk müziği nota arşivi, araştırmacılarca derlenerekyayınlanmış halk müziği eserleri ve türkü hikayeleri, âşık atışmaları, kaset, CD, internet vb. yayınlanmış müzikal performanslarincelenerek kolera, veba, verem, çiçek, kızamık ve koronayı konu alan eserler tespit edilmiş ve örnek metinler üzerinden salgınlarınbirey ve toplum üzerindeki etkileri bulgularda ortaya konulmuştur.Çalışmanın sonucunda, türkü ve/veya türkü hikayelerinin geçmişten günümüze Anadolu’da yaşanan salgın hastalıklar ve salgın/sağlık koşulları hakkında bilgi edinmede önemli birer kaynak niteliğinde olduğu görülmüştür. Bu bağlamda ulaşılan örnek türkü,destan ve ağıtlar bir araya getirilerek yapılan incelemede farklı zamanlarda yaşanan salgın hastalıkların sebep olduğu olaylar,insan ve toplum psikolojisini yansıtan acı, keder, üzüntü, çaresizlik gibi duyguların ağırlıklı olarak işlendiği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Türkü, Destan, Ağıt, Salgın hastalılar, Korona.