Kastilya Sınır Şiirleri. 'Öteki''ne Ortaçağ'dan Bakış

Abstract

Farklı kültürler arasındaki edebi ilişki, kuşkusuz, karşılaştırmalı edebiyatın araştırma konuları arasında yer alır. Ortaçağ’ın büyük bölümünde, bir yandan Endülüs, öte yandan Hıristiyan krallıklar tarafından, birbirinden farklı iki alanın, politik-kültürel alanların tesis edilmesinin ardından İber Yarımadası’nda yaşanan özel durum göz önüne alındığında, Ortaçağ Kastilya edebiyatı, bu ilişkilerin çözümlenmesi bakımından özellikle yararlıdır. İki alan arasındaki ilişkinin izi Romancero türünde ve özellikle “Kastilya sınır şiirleri” olarak adlandırılan türde sürülebilir. “Romance”, Ortaçağ’ın sonlarına doğru Kastilya’da doğan şiirlere verilen addır; bu şiirler anonimdir, değişen uzunluklarda, basit vezinle yazılır ve her türden dinleyiciye hitap eden ilgi çekici öyküler anlatır. Gerek saray şairlerinin gerek halk şairlerinin eseri olan “Kastilya sınır şiirleri”, Granada Krallığına yapılan Hıristiyan saldırılardan (o dönemde İber Yarımadası’ndaki tek müslüman bölgeydi) veya Granadalı askerler tarafından Kastilya topraklarına yapılan saldırılardan söz eder. Dar bir coğrafi bölgede üretilen eserlerin yayılımı, üretildiği yöreyle ve Reconquista sürecini devam ettiren bölgelerle sınırlı kalmıştır. Bu şiirlerin birçoğu Müslüman bakış açısından anlatılmış gibidir ve şiirlerde, “ötekine” karşı belirgin bir kin gözlenmez, böylelikle bu şiirler, birlikte yaşamanın güzel bir edebi örneğine dönüşür.

Anahtar kelimeler: Kastilya, Edebiyat, Ortaçağ, Romancero, sınır şiirleri.