Türkiye’deki Jeomorfoloji Eğitimi Hakkında Tespit ve Değerlendirme

Abstract

Türkiye’de Jeomorfoloji lisans eğitimi üniversitelerin coğrafya bölümlerinde verilmektedir. Ayrıca jeoloji, jeofizik, inşaat, orman mühendisliklerinin bazılarının programlarında da bir yarıyıllık, çoğunlukla tek ders olarak, sınırlı kapsamda jeomorfoloji dersi yer alır. Ancak bu mühendisliklerde verilen jeomorfoloji dersi; jeomorfoloji eğitimi lisans yeterlilikleri değil, jeomorfolojiyi tanıtma kapsam ve yeterliliği çerçevesi ile sınırlı kalmaktadır. Bu çalışmada; üniversitelerimizin Coğrafya bölümlerindeki jeomorfoloji eğitimine yönelik tespitler yapılarak, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Mesleki Yeterlilik Kurulu (MYK) stratejileri birlikte tartışılmış ve güncel durum değerlendirilmiştir.Bu amaç için ülkemizdeki 26 örgün öğretim dört yıllık coğrafya bölümü lisans ders programı gözden geçirilmiştir. Aynı zamanda, yükseköğretim prosedürü içindeki jeomorfoloji eğitimi ve ilgili konular araştırılmıştır. Ayrıca jeomorfoloji eğitimi ve mesleki sınıflama ve standartlar ile ilgili olarak uluslararası temel prensipler incelenmiştir.Bulgular; üniversitelerimizdeki coğrafya bölümlerimizde verilen jeomorfoloji eğitiminde bir standart olmadığı, dört yıllık eğitim sırasında verilen jeomorfoloji derslerinin çeşitlilik, içerik ve kapsam olarak çok büyük farklılıklar gösterdiği, uygulanan programların olması gereken standartlar değil, bölümlerin kendi öğretmen ve eğitim imkânları ile şekillendiği belirlenmiştir. Bölümlerdeki jeomorfoloji derslerinin zorunlu-seçmeli dağılımındaki dezavantajı, sayısal ve analitik içerikli olması nedeni ile öğrencilerin jeomorfoloji derslerinden kaçınmaları, laboratuvar, malzeme materyal ve arazi uygulamalarına ait eksiklikler de jeomorfoloji eğitimindeki handikaplar olarak dikkat çekmektedir. Bu genel durum, jeomorfoloji lisans eğitiminin, YÖK Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi, ISCED (International Standard Classification of Education) ve MYK nın esas aldığı Avrupa Yeterlilik Çerçevesi (AYÇ) ile uyumluluk göstermediğine işaret etmektedir.Üniversitelerimizdeki jeomorfoloji eğitiminde belirlenen bu problemlerin birkaç sebepten kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu sebeplerden biri yüksek Öğretim Kurumunun (YÖK) jeomorfoloji eğitimi için esas alacağı ve jeomorfoloji eğitimi için üniversitelerimizi yönlendireceği kanun ve yönetmeliklerin olmayışıdır. Bu durum; jeomorfoloji eğitiminde asgari standart oluşmamasına, derslerin ve içeriklerinin bölümlerin tercihine bırakılmasına neden olmaktadır. Diğer bir sebep ise jeomorfoloji, teknik bir eğitimi gerektirmesine karşın, coğrafya yükseköğretim programına, üniversite sınavının “Sözel Alan” puanlı öğrencisinin kabul ediliyor olmasıdır.