Seçilmis Mutant Ve Dünya Susam Materyalinin Verim ve Verim Komponentleri Bakımından Değerlendirilmesi

Abstract

Susam (Sesamum indicum L.)'m ikincil gen merkezinin Türkiye olması ve gıda sektörünün birçok alanında kullanılması nedeniyle, Ülkemiz açısından önemli bir üründür. Bölümümüz bünyesinde susam bitkisinde mutasyon ıslahı araştırmaları 1993'den bu yana IAEA ile koordineli bir şekilde sürdürülmektedir. Bu ıslah çalışmalarında kapalı kapsüllük, determinant büyüme ve solgunluğa dayanıklı hatların geliştirilmesi hedeflenmektedir. 2007 yılı yazında Antalya da ikinci ürün koşullarında yapılan bu araştırma Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Deneme alanında yürütülmüştür. Çalışmada 19 dünya susam koleksiyonundan seçilmiş genotip, 4 mutant genotip ve 2 yerel çeşit olmak üzere toplam 25 susam çeşit ve genotipi, bitki materyalini oluşturmuştur. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Denemeye alınan çeşit ve hatlara özgü bitki ilk çiçeklenme tarihinin 35-45 gün, %50 çiçeklenme tarihinin 39-54 gün, son çiçeklenme 63-88 gün, ilk kapsül tarihi 42-51 gün, ilk kapsül yüksekliği 44-116 cm, bitki boyunun 102-177 cm, bitki yan dal sayısının 0.1-2.7 adet, bitki kapsül sayısının 28-63 adet, kapsülde tohum sayısının 59-71 adet, bin tohum ağırlığının 2.3-4.3 g, dekara verimin 18-77 kg arasında değiştiği saptanmıştır. Çalışmada solgunluğa toleranslı olarak seçilen wt-5 numaralı mutant genotipten en yüksek (77 kg/da) verim alınmıştır.