Katılım Bankalarının Finansal Performansını Etkileyen Değişkenlerin Belirlenmesi: 14 Ülke Üzerine Bir Uygulama

Abstract

Bu çalışmanın amacı katılım bankalarının finansal performansını belirleyen değişkenlerin araştırılmasıdır. Bu amaçla 14 ülkede faaliyet gösteren 46 katılım bankasının 2008-2018 dönemine ilişkin verileri kullanılmıştır. Katılım bankalarının seçilmesinde sadece İslami bankacılık hizmeti sunan ticari bankalar çalışma kapsamına dâhil edilmiştir. Banka performansını temsil etmek üzere seçilen aktif karlılık oranı (ROA)’nın bağımlı değişken olduğu modelin bağımsız değişkenleri, bankaya özgü değişkenler (etkinlik oranı, faaliyet çeşitlendirilme oranı, kredi kayıp karşılıkları oranı, mevduatın krediye dönüşüm oranı, sermaye yeterliliği oranı ve banka büyüklüğü) ve makroekonomik göstergelerden (reel ekonomik büyüme oranı ve enflasyon oranı) oluşmaktadır. Panel veri analizinin kullanıldığı çalışma sonucunda, kar payı dışı giderlerin faaliyet gelirlerine oranı olarak hesaplanan etkinlik oranı ve kredi kayıp karşılığı oranının ROA üzerindeki etkisi istatistiki olarak anlamlı ve negatif yönde bulunurken, faaliyet çeşitlendirme oranının performans üzerindeki etkisi ise istatistiki olarak anlamlı ve pozitiftir. Kredilerin mevduata dönüşüm oranı ve sermaye yeterliliği oranının ROA üzerindeki etkisi istatistiki olarak anlamlı ve pozitiftir. Banka büyüklüğünün performans üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Makroekonomik değişkenlerden enflasyon oranının ROA üzerindeki etkisi pozitif ve anlamlı iken reel büyüme oranının performans üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir.