Evsel Atıksu Derin Deniz Deşarjı Yayıcılarında Ördek Gaga Çek-Valf Kullanımının Birinci Seyrelme Üzerindeki Etkileri

Abstract

Evsel Atıksu Derin Deniz Deşarjı Yayıcılarında Ördek Gaga Çek-Valf Kullanımının Birinci Seyrelme Üzerindeki Etkileri

Semih Nemlioğlu

İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, 34320, Avcılar, İstanbul, Tel: (212-) 473 70 70/17735; Faks: 0(212-) 473 71 80; eposta: snemli@istanbul.edu.tr

ÖZET

Evsel atıksu boşaltımı yapan derin deniz deşarjı tesislerinin yayıcılarının (difüzör) çoğu doğrudan boru üzerine doğrudan açılmış dairesel, ağzı açık deşarj deliklerine sahiptirler. Tesisin işletilmesi sırasındaki düşük atıksu debili dönemlerde, yayıcının içerisine deniz suyu girmesinin ve çökelleri ile tıkanmasının önlenmesi için “ördek gaga” çek-valfler (ÖÇV) dairesel deliklerin üzerine takılabilmektedir. ÖÇV kullanımı nedeniyle delikteki jet hızı artış gösterebilmektedir. ÖÇV kullanılması ile dönüştürülmüş yayıcıların birinci seyrelmelerinin de arttığı bazı çalışmalarda bildirilmiştir. Bu çalışmada, yatay olarak yerleştirilmiş ince et kalınlıklı boru üzerine açılmış keskin kenarlı ağzı açık dairesel deşarj deliklerinin (KİB) üzerine ÖÇV takılmasının öncesinde ve sonrasında çok delikli yayıcının birinci seyrelme tahminleri (hesap sonuçları) karşılaştırılmıştır. Atıksu debisi, Q=0,5m3/s işletme süresi, t=30 yıl, deşarj derinliği, H=20 ila 50m ve alıcı ortam yoğunluğu, ρa=1015 ila 1035kg/m3 olan, 12 yayıcı d=150 mm çaplı dairesel KİB delikler ile tasarlanmıştır. Ardından, her bir yayıcı kendi toplam enerjisi sabit tutularak deşarj delikleri 150mm’lik ÖÇV’ e dönüştürülmüştür. Lee vd.’ nin deneysel çalışmasına bağlı olarak, tüm hidrolik parametreleri yeniden hesaplanmıştır. Birinci seyrelmeler Fan ve Brooks’ un çizgisel kaynaklar için geliştirdiği analitik çözüm yöntemiyle ÖÇV kullanımı öncesi ve sonrası için hesaplanmıştır. Proje süresi sonunda incelenen bütün yayıcılarda dairesel delikten ÖÇV’ ye dönüşüm sonucunda, birinci seyrelmedeki yüzdesel değişim dönüşüm öncesine göre, ΔS (%) -0,19 ila -19,18 aralığında bir azalma şeklinde gerçekleşmiştir. Bu çalışma sonucunda, alıcı ortam yoğunluğuna bağlı olarak KİB’ den ÖÇV’ ye delik tipine dönüşümün öncesi ve sonrasındaki yayıcı birinci seyrelmesi değişimini veren bir eşitlik elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ördek gaga çek-valf; Birinci seyrelme; Deniz deşarjı; Evsel atıksu; Keskin kenarlı delik.