Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi

Abstract

Bu makalede, Orta Asya’nın Güney Sogdiana Bölgesi Kaşkaderya Nehri yakınında Demir Çağı’ndagelişmiş Yerkurgan Şehir Harabesi’nde Özbek ve Türk bilim adamlarının ortaklığında 2018 yılındagerçekleştirilen arkeolojik kazı çalışmalarından elde edilen veriler değerlendirildi. Tarihi Buhara- Nahşeb(Nesef) şehirleri arasında İpek Yolu üzerinde bulunan Orta Asya’nın en eski ve büyük şehirlerinden biriolan Yerkurgan Şehir Harabesi’nin ortasında gün yüzüne çıkarılan Merkez Tapınağı kalıntısı muhtemelenZerdüştçülük ile bağlantılı su-nehir ve ateş ilahlarına adanmıştı. Muhtemelen tapınak ilk yapıldığındamerkezi planlı iken sonradan üzerinde ateş altarı bulunan kutsal açık hava platformuna dönüştürüldü.Büyük Merkez Tapınağı ile yanındaki küçük Doğu Tapınağı ve aralarındaki açık hava dinsel törenlerindekullanılan ateş altarı kaidesi, Pencikent tapınakları gibi Zerdüştçülük inancı ile bağlantılı resmi dinsel birkompleks oluşturmaktaydı. Bu dinsel kompleks muhtemelen Geç Antik Çağ’da oluşmuştur. Muhtemelentapınaklar öncesinde şehrin ortası kutsal bir alandı ve burada ateş kültü ile bağlantılı açık hava resmidinsel törenleri yapılmaktaydı.Anahtar Kelimeler: Özbekistan, Orta Asya, Sogdiana, Zerdüştçülük, Tapınak.