SAMİZADE SÜREYYA BEY VE JAPONYA’DAN ALINACAK DERSLER

Abstract

Osmanlı basını 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında, özellikle II. Meşrutiyet’in ilanı ile beraberyoğun bir fikir hareketliliğine sahne olmuştur. Avrupalılaşmak, İslamlaşmak ve Türkleşmek / millîleşmek ideallerimuhtelif kesimler tarafından çeşitli argümanlarla ve hararetle savunulmuştur. Bu fikirlerin yöneldiği temel kutuplarsaBatı ve özellikle Rus Harbi’nden (1904-1905) galip çıkan Uzak Doğu’nun yıldızı Japonya’ydı. Osmanlıentelektüelinin gündemine 19. yüzyılın son çeyreğinde girse de Japonya’nın yoğun biçimde ve derinlemesineirdelenmesi ve bir “terakki örneği” olarak kabul edilmesi 20. yüzyılın ilk çeyreğinde olmuştur. Bu kapsamdaJaponya’ya merak saran isimlerden biri de henüz 20 yaşını doldurmamış olan Samizade Süreyya Bey’dir. İlk fırsattaJaponya’ya bizzat giderek toplum ve devlet yapısına dair yazılar ve bir de kitap kaleme alan Samizade SüreyyaBey’in Japonya hakkındaki değerlendirmeleri, Türk yenileşme ve modernleşme çabaları açısından önemlidir. Buçalışmada Samizade Süreyya Bey’in biyografisi yanında Japonya hakkındaki gözlemleri, Türk toplumunun da sosyal,kültürel ve siyasi açıdan nasıl kurtulabileceğine dair tespitleri ve “Japonya’dan alınacak dersler” konusundadüşünceleri ortaya konmaya çalışılmıştır