Yeniden Çeviri Hipotezi Bağlamında Çeviri İntihali

Abstract

Betül Parlak (Istanbul University): Yeniden Çeviri Hipotezi Bağlamında Çeviri İntihali

(Plagiarism in the Context of the Retranslation Hypothesis)

Bu çalışmanın temel hedefi, Antoine Berman (1990), Antony Pym (1998), William Chesterman

(2000), Kaisa Koskinen & Outi Paloposki (2010), Şehnaz Tahir Gürçağlar (2008) başta olmak

üzere, pek çok çeviribilim araştırmacısının, çeşitli yönleriyle değinip ele aldığı yeniden çeviri

hipotezinin somut bir olgu olarak karşımıza çıkan “çeviri intihali” meselesine hiç değinmiyor

olmasını tartışmaya açmaktır. Yeniden çeviri, pek çok çeviribilim kuramcısı tarafından

tartışılmış ve çoğu kez erek kültürde ortaya çıkan bir “gereklilik” ya da “gereksinim” nedeniyle

doğal olarak meşru ve kabul edilebilir bir olgu olarak görülmüştür. Ancak, kültürümüzde

yeniden çeviri diye adlandırılabilecek pek çok metnin çeviri intihali sonucunda ortaya çıktığını

gösteren çeşitli görgül çalışmalar (Parlak: 2008, Gürses: 2008, Çelik: 2008, Evirgen: 2008) da

bulunmaktadır. Bu çalışmaların da ışığında “yeniden çeviri”, “yeniden yazma”, “diliçi çeviri”

kavramlarını da tartışmaya dahil ederek, yeniden çeviri hipotezinin, somut bir çeviri gerçekliği

olarak “çeviri intihalini” görünmez mi kıldığını sorusunu tartışmaya açmayı hedefleyen bu bildiri önerisinin, nihai bir sonuç ya da çözüm iddiası bulunmamaktadır. Bu çalışmanın başlıca amacı, yeniden çeviri hipotezinin sadece bizim kültürümüzde değil pek çok başka kültürde de görülen “çeviri intihali” olgusunu (Turell: 2004, Leighton: 1994), temel argümanına dahil etmemesinin, yok hükmünde bir olgu gibi kabul etmesinin “çeviri intihali” gerçekliğinin çeviribilim literatüründe yer bulmasını zorlaştırıp zorlaştırmadığını tartışmaya açmaktır.